ABC wolontariatu
Zasady podejmowania działań społecznych i wolontaryjnych na rzecz organizacji charytatywnych

Czym jest Wolontariusz dla organizacji charytatywnych wie najlepiej Caritas Kraków. Dorośli wolontariusze Caritas Krakowskiej – a jest ich ok. 4 tys. działają w prowadzonych przez Caritas placówkach lub pomagają potrzebującym ze swego środowiska, działając w ok. 270 Parafialnych Zespołach Caritas – www.pzc.krakow.caritas.pl. Zasadniczo większość akcji Caritas dokonujących się w parafiach jest prowadzona przez te zespoły.

Natomiast dzieci i młodzież działają w 85 Szkolnych Kołach Caritas – www.skc.krakow.caritas.pl co przekłada się na ok. 2000 osób. Zaletą ich działania jest niebywała skuteczność i znajomość potrzeb w lokalnych środowiskach.

Wolontariat jest terminem z języka łacińskiego (volontarius – dobrowolny), oznaczającym dobrowolną, bezpłatną, świadomą posługa na rzecz społeczeństwa, wykraczająca poza związki rodzinno – przyjacielskie. Z tego względu nigdy nie miał on ram instytucjonalnych, bowiem istniał jako potrzeba serca pomocy potrzebującym, najczęściej w ramach sąsiedzkiej solidarności. Z czasem zaistniał w charytatywnych organizacjach kościelnych, a później pozarządowych.

Zasadniczym pojęciem związanym z wolontariatem jest motywacja. To ona nadaje sens tej pracy i wokół niej obraca się cała idea wolontariatu.

Najczęstszymi motywacjami wolontariuszy są:
 
• potrzeba zrobienia czegoś dobrego i pożytecznego
• motywacje natury religijnej
• chęć odwdzięczenia się za dobro otrzymane od innych
• pragnienie zdobycia umiejętności i doświadczeń zawodowych
• potrzeba kontaktu z ludźmi
• nawiązanie nowych znajomości

Wolontariuszem może zostać każdy bez względu na wiek, zawód, wykształcenie, doświadczenie. Powinien za to charakteryzować się takimi cechami jak odpowiedzialność, uczciwość i sumienność.

Jak pokazują statystyki, wolontariat jest w Polsce zjawiskiem kilkakrotnie mniej powszechnym niż w krajach zachodnich. w 2008 roku zaledwie 11% Polaków przyznało, że działa systematycznie w ramach wolontariatu. Wynika to z pewnością z braku tradycji wolontariatu przekazywanej z pokolenia na pokolenie oraz niskiej świadomości możliwości działania społecznego w organizacjach pozarządowych.

Do niedawna wolontariat w zasadzie nie istnieje w polskim prawie. Stwarzało to duże praktyczne bariery dla rozwoju tej formy pracy. Z dniem 1 stycznia 2004 r. weszła w życie ustawa z dnia 26 marca 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, która uregulowała zasady współpracy pomiędzy organizacjami pozarządowymi a organami administracji publicznej przy wykonywaniu zadań publicznych. Ustawa wprost wskazała, iż oprócz organizacji pozarządowych także kościelne osoby prawne mogą prowadzić działalność pożytku publicznego. Kościelne osoby prawne mogą uzyskać status organizacji pożytku publicznego, jak również tworzyć takie organizacje. Ustawa wprowadziła też nową instytucję prawną – wolontariat. Dlatego warto jeszcze raz przyjrzeć się normom prawnym, które regulują posługę wolontariuszy.

W art. 2 ustawy zamieszczono definicję wolontariusza. Zgodnie z tą definicją wolontariuszem jest osoba, która ochotniczo i bez wynagrodzenia wykonuje świadczenia na zasadach określonych w ustawie. Wolontariusze mogą wykonywać, na zasadach określonych w niniejszym rozdziale, świadczenia, odpowiadające świadczeniu pracy, na rzecz organizacji pozarządowych oraz Kościołów i związków wyznaniowych w zakresie ich działalności statutowej. Organizacja na rzecz której wolontariusz wykonuje swoją posługę została ustawowo nazwana „Korzystającym”.

Wolontariusz powinien posiadać kwalifikacje i spełniać wymagania odpowiednie do rodzaju i zakresu wykonywanych świadczeń, jeżeli obowiązek posiadania takich kwalifikacji i spełniania stosownych wymagań wynika z odrębnych przepisów.

Świadczenia wolontariuszy są wykonywane w zakresie, w sposób i w czasie określonych w porozumieniu z korzystającym. Porozumienie powinno zawierać postanowienie o możliwości jego rozwiązania. Na żądanie wolontariusza korzystający jest obowiązany potwierdzić na piśmie treść porozumienia, o którym mowa w ust. 1, a także wydać pisemne zaświadczenie o wykonaniu świadczeń przez wolontariusza, w tym o zakresie wykonywanych świadczeń. Korzystający może też przedłożyć pisemną opinię o wykonaniu świadczeń przez wolontariusza. Jeżeli świadczenie wolontariusza wykonywane jest przez okres dłuższy niż 30 dni, porozumienie powinno być sporządzone na piśmie. Służy temu rodzaj umowy – porozumienia, którego przykładowy wzór zamieszczam na końcu tekstu.

Z wolontariatem związane są też pewne obowiązki ustawowe, które często organizacjom charytatywnym wydają się nic nie znaczące. Jest to duży błąd i ryzyko. Dlatego Korzystający ma obowiązek: 
• informować wolontariusza o ryzyku dla zdrowia i bezpieczeństwa związanym z wykonywanymi świadczeniami oraz o zasadach ochrony przed zagrożeniami;
• zapewnić wolontariuszowi, na dotyczących pracowników zasadach określonych w odrębnych przepisach, bezpieczne i higieniczne warunki wykonywania przez niego świadczeń,
• pokrywać, na dotyczących pracowników zasadach, koszty podróży służbowych i diet. W tym zakresie jednak Wolontariusz może, w formie pisemnej pod rygorem nieważności, zwolnić korzystającego w całości lub w części z tego obowiązku.

Ważne dla wolontariusza są zapisy art. 46 ustawy, który stanowi, że Wolontariuszowi mogą przysługiwać świadczenia zdrowotne na zasadach przewidzianych w przepisach o powszechnym ubezpieczeniu zdrowotnym. Koresponduje z tym uprawnienie Wolontariusza do odszkodowania z tytułu wypadku przy wykonywaniu świadczenia wolontaryjnego. Warto przy tym wspomnieć, że wolontariusz jest objęty taką opieką jedynie posiadając ważną umowę o świadczenie wolontariatu na okres powyżej 30 dni. W sytuacji krótszego czasu umowy, to Korzystający jest zobowiązany do zabezpieczenia tego świadczenia poprzez ubezpieczenie go od następstw nieszczęśliwych wypadków.

Dla sprawnie i długo funkcjonującego wolontariusza potrzeba jednak dobrego programu formacyjnego, który z jednej strony motywuje do działania a z drugiej daje szansę otwarcia na nowe sposoby pomocy. Dlatego dla wolontariuszy Caritas organizuje regularnie szkolenia, rekolekcje i pielgrzymki i stara się utrzymywać regularny kontakt z posługującymi. Jest to z pewnością sposób na kształcenie wolontariuszy i ich motywacji.

Mówi się, że każdy wolontariusz to jak dar Ewangelicznego dobrego Samarytanina. Niektórzy pytają, czy trzeba podstaw prawnych, porozumień, umów, aby dobrze czynić? Odpowiedź jest oczywista! Świadczenie dobra i dzielenie się z drugimi nie wymagają tzw. papierków ani spełnienia rozmaitych formalności. Dobrze jednak, że są również podstawy prawne, aby ta posługa była z jednej strony dostrzegana przez ustawodawców, a z drugiej dawała szansę na bezpieczne i skuteczne spełnianie świadczeń dla potrzebujących.

Poniżej prezentuję przykładowy wzór porozumienia pomiędzy Organizacją (Korzystającym) a Wolontariuszem.

Wzór umowy (plik doc, 35KB)

Wzór umowy (plik pdf, 70KB)

Ks. Bogdan Kordula

Artykuł opracowany w ramach programu „Zwiększenie potencjału i aktywizacji organizacji pozarządowych oraz innych podmiotów w rozwiązywaniu problemów społecznych”, współfinansowanego ze środków Wojewody Małopolskiego






DATA PUBLIKACJI: 2008-12-20 » Pozostałe aktualności
Kategorie
» wakacje
» ogólne
» akcje
skrzydla pomoc dzieci
kwiaty pomoc ślub Caritas
1 procent, pit, 1 %, OPP
pomoc żywność
na górę